Silecek Değişken Yağlama ve Bakımı

Kısa cevap: Silecek lastiğine dışarıdan yağ sürülmez; silecekteki "yağlama" dediğimiz şey, kauçuğun üretimde aldığı grafit, silikon ya da PTFE kaplamadır ve sürtünmeyi azaltan asıl unsur budur. Sizin yapabileceğiniz bakım ise cam yüzeyini yağdan arındırmak, lastiği düzenli silmek ve yalnızca metal mafsal/pivot noktalarına uygun bir yağlayıcı uygulamaktır. Ben yıllardır bu sırayı uyguluyorum: önce cam, sonra lastik, en son mekanizma. Sırayı bozunca sonuç hep aynı oluyor; iz, gıcırtı ve erken sertleşme.

"Silecek yağlama" derken aslında neyi konuşuyoruz?

İlk aldığım araçta sileceklerim üç ayda bir iz bırakmaya başlıyordu. Bir tanıdığın tavsiyesiyle lastiğe ince makine yağı sürdüm. İlk gün cam camdı, gerçekten. İkinci hafta lastik şişmiş, dudak kısmı bükülmüş ve silecek camda adeta kayarak zıplamaya başlamıştı. O gün öğrendim ki kauçuk, petrol türevi yağla temas ettiğinde şişer ve geometrisini kaybeder.

Fabrikada uygulanan silecek yağlama işlemi ise tamamen farklı bir şey. Kauçuk dudağın cam üzerinde kayabilmesi için yüzeyine kuru bir kayganlaştırıcı katman ekleniyor. Bu katman genelde üç tipte oluyor: grafit tozu, silikon esaslı kaplama ve PTFE (teflon benzeri) kaplama. Kaplamanın kalitesi, sileceğin sessizliğini ve ömrünü doğrudan belirliyor. Kauçuğun kendi bileşimiyle bu kaplamanın uyumu konusunu ayrıca ele aldığımız kauçuk kalitesi yazısıyla birlikte okumanızı öneririm.

Kaplama tiplerinin karşılaştırması

Karar aşamasındaysanız şunu göz önünde bulundurun: kaplama, lastik yıprandıkça yenilenmez. Yani "iyi kaplamalı bir silecek alıp beş yıl kullanırım" diye bir senaryo yok. Fiyat ve tip karşılaştırmasını yaptığımız sayfada da değindiğimiz gibi, kaplama farkı ömrü uzatır ama sonsuzlaştırmaz.

Doğru bakım sırası

1. Cam önce temizlenir. Silecek lastiği ne kadar iyi olursa olsun, üzerinde yol filmi, böcek kalıntısı ve egzoz kurumu bulunan bir cam lastiği zımpara gibi aşındırır. Ben ayda bir kez kil ya da cam temizleyici jel kullanıyorum.
2. Lastik silinir. Nemli bir bezle dudak kısmını uçtan uca birkaç kez geçirin. Bezde gri-siyah bir iz kalıyorsa bu, aşınan kaplama ve biriken kirdir. Bu adımı ihmal ettiğim dönemlerde silecek ömrümün gözle görülür şekilde kısaldığını fark ettim.
3. İzopropil alkolle silme. İki-üç ayda bir yaptığım işlem. Cila, silikon sprey ya da yıkamadan kalan parlatıcı kalıntılarını temizliyor. Silecek atlaması sorunlarının çoğu bu kalıntılardan kaynaklanıyor.
4. Mekanizma yağlanır. İşte gerçek yağlama burada. Silecek kolunun pivot noktası, mafsal bağlantıları ve süpürge iskeletindeki eklemler. Buraya ince, silikon esaslı ya da lityum gres bazlı bir ürün, damla damla ve az miktarda uygulanır. Lastiğe bulaşmasına izin vermeyin.
5. Yay gerginliği kontrol edilir. Kolu kaldırıp bıraktığınızda cama sert değil ama kararlı bir baskıyla oturmalı. Gevşemiş yay, en pahalı sileceği bile işe yaramaz hale getirir.

Neyi asla kullanmamalı

• Çok amaçlı pas sökücü spreyler: Kauçuğu şişirir, kısa vadede parlaklık verir uzun vadede lastiği bitirir.
• Motor yağı, zeytinyağı, gliserin: Camda yağ filmi bırakır, gece far ışığında dağılma yapar.
• Silikon sprey doğrudan cama: Kaplamayla tepkileşip iz bırakabilir. Silikonu yalnızca mekanizmaya, bez üzerine sıkarak uygulayın.
• Sıcak suyla buz çözme: Cam-kauçuk arasındaki kaplama katmanını hızla yıpratır.

Bakım mı, değişim mi?

Bir sileceğe yapılabilecek bakımın da sınırı var. Lastiğin dudağı sertleşmişse, tırnakla bastırdığınızda esneme yerine çatlama görüyorsanız ya da uçlarda yırtık varsa hiçbir yağlama bunu geri getirmez. Benim ölçütüm şu: temiz cam, temiz lastik ve dolu su haznesine rağmen tek geçişte net görüş alamıyorsam artık değişim vaktidir. Değişim zamanlaması konusunda tereddüt edenler için ayrı bir rehber var; boy ölçümünü yanlış yaparak yanlış ürün almak da bu işin en sık rastlanan hatası.

Sık Sorulan Sorular

Silecek lastiğine grafit tozu sürebilir miyim?

Denedim, tavsiye etmiyorum.